Ç'fare po ndodh me Europën....! - Arbëria News

Ç’fare po ndodh me Europën….!

Nga Enea Ndreu

Ekonomia amerikane duket, treatment më në fund, sa ka filluar të dalë nga vrima e thellë që kishte rënë gjatë krizës ekonomike globale. Për fat të keq, për Evropën, qendër tjetër e krizës, nuk mund të themi të njëjtën gjë. Papunësia në eurozonë është “mbërthyer” në pothuajse dyfishin e nivelit të SHBA-së, ndërsa inflacioni është shumë më poshtë objektivit zyrtar, me rrezikun i deflacionit të jetë pezull.

Investitorët e kanë kuptuar atë. Normat e interesit evropiane kanë bërë një  “rënie “ me pranimin  e obligacioneve gjermane me afat të ndalojnë në vetëm 0,7%. Kjo ecuri dikur lidhej me deflacionin japoneze dhe tregjet në të vërtetë tregojnë se Evropa pret që të përjetojë “dekadën e saj të humbur”.

Pse Evropa gjendet në pozicion kaq të vështirë? Teoria përgjithësisht e pranuar ndërmjet ligjvënësve evropianë është se ajo që ne shohim, është çmimi i papërgjegjshmërisë: disa qeveri nuk arritën të sillen me maturinë që kërkon një monedhë e përbashkët, përkundrazi, zgjodhën në vend të kësaj që të dorëzoheshin ndaj votuesve të devijuar dhe mbetën në dogma të dështuara ekonomike.

Sipas mendimit tim dhe disa ekonomistëve që e kanë shqyrtuar më në thellësi çështjen, në thelb kjo analizë është e saktë, vetëm se kanë bërë gabim në identitetin e “lojtarëve të këqij”. Kjo për shkak se sjellja jo e mirë në “zemrën” e katastrofës Europiane nuk vjen nga Spanja, Italia, apo Franca, Greqia, por nga Gjermania.

Nuk mohoj se që Italia ka një problem të madh me ngecjen e prodhimit apo që qeveria greke është sjellë në mënyrë të papërgjegjshme para krizës. Greqia është një vend i vogël dhe unik, ku sistemi fiskal i të cilit është “rrëmujë”, ndërsa problemet e vjetra të Italisë nuk janë burimi i gjëndjes së deflacionit në Evropë.

Nëse përpiqemi të identifikojë vendet ku politikat e të cilëve ishin të papërshtatshme përpara krizës dhe që kanë goditur Evropën që nga shpërthimi i saj, të cilët refuzojnë të mësojnë nga përvojat, çdo gjë tregon se Gjermania ishte “lojtari” më i keq.

Mendoni, në veçanti, krahasimin midis Gjermanisë dhe Francës.

Franca e sheh negativisht shumë raporte, me shumë debate veçanërisht për të ashtuquajturën humbjen e pretenduar të konkurrencës. Ky debat e tejkalua në masë të madhe në lidhje me realitetin. Nuk do të mësonim kurrë nga botimet e shtypit se Franca ka një deficit shumë të vogël tregtar. Por kush është çështja këtu? Është gërryer aftësia konkurruese e Francës nga rritja e tepërt e kostos dhe çmimeve?

Jo. Që ka lindur euro, në 1999, deflacioni i Francës është rritur me 1.7% në vit, ndërsa kostot e punës për njësi të prodhimit është rritur me 1.9% në vit. Të dyja shifrat janë në linjë me objektivin e BQE-së si dhe me atë që ndodh në SHBA për inflacionin nën 2%. Përkundrazi, Gjermania, sillet në një mënyrë krejtësisht të papërshtatshme, ku çmimet dhe kostot e punës për njësi të prodhimit të rriten me 1% dhe 0.5% përkatësisht.

Kjo nuk ekziston vetëm për Francën, ku kostot janë rreth ku ata duhet të jenë të vendosura. Spanja pa kostot dhe çmimet të rriten gjatë “flluskës” të pasurive të patundshme dhe kjo u bë e dukshme pas viteve të papunësisë dhe uljes së pagave. Rritja e kostos në Itali ishte vërtet shumë të larta, por jo aq të tepruar, sa e tepruar është ulja në Gjermani.

Me fjalë të tjera, në qoftë me të vërtetë ekziston një problem i konkurrencës në Evropë, kjo është shkaktuar nga forcimi i politikave gjermane në kurriz të konkurrentëve, të cilat në thelb eksportuan deflacionin në vendet fqinje.

Dhe me borxhin çfarë behet? Nuk paguan Evropa me përjashtim të Gjermanisë çmimin e papërgjegjshmërisë të veprimeve të kaluara fiskale? Në fakt, kjo vlen vetëm për Greqinë dhe askënd tjetër. Dhe kjo është e gabuar veçanërisht në rastin e Francës, e cila nuk përballen me ndonjë krizë financiare. Franca mund të marrë hua afatgjatë me norma historikisht të ulëta të interesit në 1%, dmth pak më lartë se sa Gjermania.

Megjithatë, ligjvënësit evropianë duken të vendosur për të fajësuar vendin e gabuar dhe të politikave të gabuara për problemet e tyre. Është e vërtetë që Komisioni Evropian ka lëshuar një plan për të stimuluar ekonominë me investime publike, por fondet publike janë aq të vogla në krahasim me problemin sa projekti është pothuajse qesharak. Dhe ndërkohë, Komisioni Evropian paralajmëron Francën, e cila ka koston më të ulët të huamarrjes në historinë e saj, se mund të përballet me gjoba pasi nuk ka ulur mjaftueshëm deficitin e saj buxhetor.

Me inflacionin tepër të ulët të Gjermanisë cfarë bëhet? Politika monetare shumë agresive mund të jetë efektive (edhe pse nuk bazohemi mbi të), por zyrtarët gjermanë paralajmërojnë kundër politikave të tilla, sepse në këtë mënyrë mund të “shpëtojnë” huamarrësit.

Ajo që ne vërejmë është fuqi jashtëzakonisht shkatërruese e ideve të këqija. Nuk ka faj vetëm Gjermania. Gjermania  është një “lojtar” i madh në Evropë, por mund të imponojë politikat deflacioniste vetëm sepse një pjesë e madhe e elitës evropiane kanë besuar këtë histori. Dhe ne duhet të pyesim veten, se çfarë është ajo që duhet të jetë në realitet.

You May Also Like

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

seventeen − seventeen =